Τη θέσπιση ενός αυστηρού ευρωπαϊκού πλαισίου για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις ψηφιακές υπηρεσίες προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ενέκρινε τη νομοθετική πρόταση για το EU KIDS Act. Το νέο πλαίσιο θέτει συγκεκριμένα ηλικιακά όρια και επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στον σχεδιασμό των εφαρμογών, με στόχο την προστασία παιδιών και εφήβων από εθιστικές πρακτικές και ακατάλληλο περιεχόμενο.
Ηλικιακά όρια και γονική εποπτεία
Σύμφωνα με την πρόταση, διαμορφώνεται ένα ενιαίο σύστημα για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τα παιδιά ηλικίας 3 έως κάτω των 13 ετών απαγορεύεται η δημιουργία λογαριασμού σε social media, με εξαίρεση τη χρήση ειδικά σχεδιασμένων παιδικών υπηρεσιών βίντεο υπό τη διαχείριση γονέα ή κηδεμόνα. Στο ηλικιακό φάσμα από 13 έως κάτω των 15 ετών, η πρόσβαση επιτρέπεται αποκλειστικά μέσω εποπτευόμενων «μίνι» λογαριασμών, οι οποίοι θα διαθέτουν περιορισμένες λειτουργίες, μικρότερο κύκλο επαφών και ανώτατο όριο ημερήσιας χρήσης έως μία ώρα. Η δυνατότητα δημιουργίας αυτόνομου λογαριασμού παρέχεται από την ηλικία των 15 ετών, ωστόσο οι αυξημένες απαιτήσεις προστασίας παραμένουν σε ισχύ έως την ενηλικίωση.
Περιορισμοί στον σχεδιασμό και την Τεχνητή Νοημοσύνη
Το EU KIDS Act στοχεύει στον περιορισμό χαρακτηριστικών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση και τις εθιστικές συμπεριφορές. Συγκεκριμένα, απαγορεύονται πρακτικές όπως η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου (infinite scroll), οι ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου, οι μηχανισμοί επιβράβευσης και τα συστήματα προτάσεων που οδηγούν τους ανήλικους σε επιβλαβές περιεχόμενο. Παράλληλα, απαγορεύεται το livestreaming για ανηλίκους, ενώ οι ρυθμίσεις για την πρόσβαση σε κάμερα, μικρόφωνο και γεωγραφική θέση θα είναι απενεργοποιημένες εξ ορισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Τα AI chatbots και οι υπηρεσίες AI companions θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή, ενώ απαγορεύεται η προσομοίωση ανθρώπινων σχέσεων που θα μπορούσε να προκαλέσει συναισθηματική εξάρτηση στους ανήλικους χρήστες.
Επαλήθευση ηλικίας και ευθύνη των πλατφορμών
Οι ψηφιακές υπηρεσίες και τα καταστήματα εφαρμογών υποχρεούνται να εφαρμόζουν εργαλεία εξακρίβωσης της ηλικίας των χρηστών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη χρήση της ευρωπαϊκής εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας, η οποία δεν αποθηκεύει έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα. Για τους ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς, οι εταιρείες θα μπορούν να αξιοποιούν εύλογες ενδείξεις, όπως η ημερομηνία δημιουργίας του λογαριασμού ή στοιχεία πληρωμών.
Οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες θα καλούνται πλέον να αποδεικνύουν έμπρακτα την ασφάλεια των υπηρεσιών τους. Θα υποχρεούνται να υποβάλλουν σχέδιο συμμόρφωσης προς εξέταση από ανεξάρτητο ελεγκτή, με το κόστος να βαρύνει τις ίδιες τις εταιρείες. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, προβλέπονται πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας, με διαδικασίες που ακολουθούν το Digital Services Act και το AI Act.
Επόμενα βήματα
Η νομοθετική πρόταση βρίσκεται πλέον στο στάδιο της εξέτασης και των διαπραγματεύσεων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Προκειμένου το EU KIDS Act να καταστεί ευρωπαϊκό δίκαιο, απαιτείται η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας από τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα.
